Primeira querela por exilio forzado durante o franquismo presentada no Estado español
As irmáns Sonia Isabel e Silvia Garófalo Robles presentaron onte diante os Tribunais de Instancia de Barcelona – Sección de Instrucción- unha querela criminal polo seu avó Luis Robles Francisco que sofreu o exilio á República de Franza, como forma de deportación ou desprazamento forzado en febreiro de 1939, como consecuencia do levantamento militar acontecido o 18 de xullo de 1936 contra o goberno lexítimo da II República española.
Luis Robles Francisco, obreiro da construción e membro da CNT-FAI en Barcelona, vivía na cidade coa súa muller, Enriqueta Millán, cuxa familia rexentaba un negocio de tapicería na Rambla, que finalmente perderon. A entrada das tropas rebeldes lideradas por Francisco Franco en Cataluña e a represión contra os fieis á República obrigaron a decenas de miles de persoas, incluído Luis Robles, a exiliarse a Francia.
En Francia, foi internado nos campos de refuxiados de Argelès-sur-Mer, Saint-Cyprien e Le Vernet, onde sufriu duras condicións de masificación, escaseza e falta de atención sanitaria. Durante a Segunda Guerra Mundial, foi obrigado a traballar para a Organización Todt, vinculada ao réxime nazi, da que conseguiu escapar e unirse ao “Batallón Fluvial”, participando en accións contra as forzas de ocupación en Francia. En 1952, continuou o seu exilio, instalándose na Arxentina ata a súa morte en abril de 1984.
A demanda presentada cualifica os feitos en cuestión como crimes contra a humanidade, xa que a deportación ou desprazamento forzoso de Luis Robles tivo lugar nun contexto de ataque xeneralizado e sistemático contra a poboación civil. Diríxese contra todos os membros do Exército do Estado español que se alzaron en armas o 18 de xullo de 1936, contra o goberno lexítimo da Segunda República, e contra todas as persoas que formaron parte do Goberno do Estado español desde abril de 1939 ata novembro de 1975. Tamén se dirixe contra todos os que formaron parte do Tribunal Militar que procesou o avó dos demandantes, Luis Robles Francisco, polo delito de “auxilio á rebelión”.
Estes feitos forman parte da violencia perpetrada polos militares rebeldes contra a Segunda República Española durante a Guerra Civil Española (1936-1939), que provocou o exilio de centos de miles de persoas. Ao longo do conflito armado desencadeado polo golpe de estado fascista, producíronse varias vagas de éxodo: unhas 20.000 persoas fuxiron a Francia tras a caída de Irún e San Sebastián, cifra que aumentou a 125.000 co colapso da Fronte Norte en 1937. Posteriormente, case 25.000 combatentes cruzaron a fronteira tras a caída da Fronte de Aragón, mentres que a finais de 1938 había aproximadamente 440.000 refuxiados españois en Francia.
O maior éxodo produciuse coa invasión de Cataluña polo exército de Franco en 1939, cando case medio millón de persoas, incluídos combatentes, figuras políticas e civís, se exiliaron. Moitos foron internados en campos de traballo e concentración, e despois da ocupación de Francia en 1940, algúns foron deportados á Alemaña nazi. Estímase que uns 9.000 españois foron encarcerados en campos de concentración e
exterminio, dos cales máis de 5.000 morreron antes da liberación aliada, mentres que outros 12.000 lograron fuxir dos portos levantinos ao norte de África nos últimos días da guerra.
Esta demanda é unha das máis de 125 denuncias penais presentadas en todo o Estado español esixindo a investigación e o procesamento de crimes contra a humanidade cometidos pola ditadura franquista. A gran maioría destas accións legais foron desestimadas polos tribunais, e as políticas de impunidade implementadas polo Estado desde o período da Transición seguen inequivocamente vixentes.
Coa presentación desta demanda, CEAQUA volve pedir aos tres poderes do goberno que adopten finalmente todas as medidas necesarias para reverter estas políticas de impunidade, que son contrarias ao Dereito Internacional dos Dereitos Humanos.
Esta presentación serve como unha sentida homenaxe a todas aquelas persoas que, como consecuencia do golpe de estado fascista, víronse obrigadas a fuxir do seu país.
