O caso de Xosé Ramón (Moncho) Reboiras súmase á Querela Arxentina polos crimes do franquismo
Hoxe, 13 de outubro, Manuel Reboiras, presentou ante o Xulgado e Correccional Federal nº.1 de Bos Aires, a querela contra 24 membros das forzas e corpos de seguridade do Estado franquista (Policía armada e membros da Brigada Política Social) que participaron, o día 12 de agosto de 1975, no operativo policial no que foi asasinado o seu irmán, Xosé Ramón (Moncho) Reboiras.
Neste momento o Xulgado arxentino continúa a súa investigación, iniciada fai 16 anos, en relación cos crimes franquistas denunciados, ao obxecto de acreditar que se produciron nun contexto de ataque sistemático e xeneralizado contra sectores da poboación civil, incluíndo o período político da transición e que os devanditos crimes, por tanto, constitúen delitos de lesa humanidade,
Moncho Reboiras, foi un dos dirixentes políticos máis significativos da Unión do Povo Galego (UPG) nos anos 70, contribuíndo aos inicios da Fronte Obreira, A Fronte Cultural Galega, a reorganización e definición do movemento popular galego (mg-pg) coa UPG e unha fronte conformada polas organizacións de masas do nacionalismo daqueles anos
A brutal represión e persecución do réxime ditatorial franquista levaron a Xosé Ramón Reboiras á clandestinidade en 1974, para continuar co seu compromiso político e responder as esixencias do momento. Como indicamos anteriormente foi asasinado o día 12 de agosto de 1975 polas forzas e corpos de seguridade do Estado franquista. O citado asasinato produciuse nun contexto de crimes contra a humanidade.
Na semana na que se cumpren 49 anos desde que foi aprobada a Lei de Amnistía de 1977, convertida en alicerce básico das políticas de impunidade do Estado español, unha vez máis un querelante por crimes do franquismo ten que acudir aos tribunais arxentinos para que lle sexa recoñecido o seu dereito á tutela xudicial efectiva, porque os tribunais españois néganse a investigar e axuizar estes crimes, vulnerando os seus dereitos básicos á verdade, xustiza, reparación e garantías de non repetición.
Convén lembrar que a querela de Moncho Reboiras foi presentada ante os xulgados de instrución de Ferrol en febreiro do ano 2023, meses despois da entrada en vigor da Lei de memoria democrática. Ao longo de todo o proceso xudicial, os xulgados españois reiteraron a inadmisión e finalmente o arquivo da querela referindo como principais impedimentos para a investigación xudicial a Lei de Amnistía, o principio de legalidade e a prescrición.
Do mesmo xeito que a práctica totalidade das máis de 125 querelas presentadas até a data, que esgotaron a vía xudicial interna tras a finalización do proceso xudicial no Estado español, acudiuse a instancias internacionais e neste caso tamén á xustiza arxentina.
A querela arxentina ofrece ás vítimas unha vía xudicial para a investigación e axuizamento destes crimes, pero non podemos esquecer que devandita causa xudicial tramítase en Arxentina porque o Estado español continúa desenvolvendo políticas de impunidade impropias e incompatibles cun sistema democrático. As devanditas políticas materialízanse impedindo a investigación xudicial, na orde xurisdicional penal, dos crimes que son obxecto de denuncia, así como na sistemática e constante obstaculización na tramitación da querela arxentina.
Desde CEAQUA seguimos interpelando aos Xuíces e Maxistrados españois para que poñan fin á política de impunidade que mantiveron até a data e apliquen o Dereito Internacional dos Dereitos Humanos e o Dereito Penal Internacional da mesma forma que o aplicaron cando tiveron que investigar e axuizar crimes de Dereito Internacional labores por terceiros Estados ou, mesmo cando tiveron que resolver expedientes de extradición a requirimento igualmente doutros Estados.
Seguir mantendo políticas de impunidade que impiden a investigación dos crimes franquistas resulta incompatíbel con políticas de rexeneración democrática, sendo estas últimas absolutamente necesarias para expulsar das nosas institucións as múltiples secuelas herdadas da ditadura e que aínda perviven, non sendo revertidas coa aprobación da Lei de Memoria Democrática de 2022.
